Mechanizmy obronne choroby alkoholowej

Mechanizmy obronne choroby alkoholowej

Mechanizm alkoholizmu prowadzi do tego, że alkoholik najpierw pije, a dopiero później zastanawia się nad pretekstem do picia i swojego zachowania. Powodem tych niejasności jest tzw. „pijane myślenie”, czyli mechanizm alkoholizmu – iluzji i zaprzeczania.

Pomimo ponoszenia szkód i strat związanych z nadużywaniem alkoholu, osoba uzależniona nie zmienia swojego zachowania i coraz bardziej pogłębia swoje problemy. Oczywiście z jednej strony pojawiają się biologiczne objawy uzależnienia (zmiana tolerancji na alkohol, zespół abstynencyjny, przymus picia itd.) Z drugiej strony zachodzą psychologiczne mechanizmy uzależnienia uniemożliwiające realne spostrzeganie sytuacji. Mechanizmy alkoholizmu uszkadzają funkcjonowanie osoby w sferach emocjonalnej, poznawczej oraz tzw. struktury Ja.

Choroba alkoholowa jest typowym przykładem uzależnienia, w którym dochodzi do wytworzenia specyficznych mechanizmów obronnych, które służą podtrzymywaniu picia.

Mechanizm iluzji i zaprzeczenia

Osoby uzależnione od alkoholu mają problem z racjonalnym myśleniem, które ustępuje miejsca myśleniu magiczno-życzeniowemu. Myślenie to polega na zaprzeczeniu oczywistym powodom zaprzestania picia i tworzeniu iluzji, aby nie dostrzegać negatywnych skutków spożywania alkoholu i nadal móc po niego sięgać.

  1. Zaprzeczanie: twierdzę, że nie mam problemu z piciem, pomimo obiektywnych dowodów i wskazówek najbliższych („to nie tak… piję tyle co inni… to nie ja…”);
  2. Minimalizowanie: pomniejszam problem („trochę wypiłem… piwko… małpeczka… piło się… zdarzyło się…”);
  3. Obwinianie: przerzucam odpowiedzialność za swoje picie („w takim kraju… wszyscy pili więc… mając taką żonę… za takie pieniądze”);
  4. Racjonalizacja: usprawiedliwiam picie („nie załatwiłbym tej sprawy bez… lekarz mi zalecił na nerki… wyszedłbym na gbura”);
  5. Intelektualizacja: ubieram problem w piękna formę, teoretyzuję („statystycznie przypada na mnie… reaguję tylko na dysonans poznawczy”);
  6. Odwracanie uwagi: zmieniam temat, buduję fantazję na temat własnej wielkości („zgoda, ale mam świetny dowcip… nie wiedzą kim jestem”);
  7. Poprawianie przeszłości: zapominam i zniekształcam wspomnienia („zawsze wspaniale się bawiliśmy… to były czasy”);
  8. Marzeniowe planowanie: tworzę nierealną wizję rozwiązania problemu („teraz na pewno nie stracę kontroli… tym razem mi się uda”);
  9. Izolacja od teraźniejszości: („nie widzę… nie słyszę… nie czuję”);
  10. Uciekanie w przyszłość: („od jutra wezmę się za siebie… będzie inaczej… każdy upada, ale od jutra… teraz będę pił tylko…”);
  11. Unikanie odpowiedzialności: („uwzięli się na mnie… jestem ofiarą… co się stało to się nie odstanie… co było a nie jest…”);
  12. Zabiegi magiczne: („nie będę o tym myślał to będzie OK… trzeba mieć silną wolę… człowiek uczy się na błędach… jak sam sobie nie pomogę to nikt mi nie pomoże…”);

Mechanizm nałogowej regulacji emocji

Osoby uzależnione od alkoholu mają w dużej mierze zdeformowany obszar emocji.

  1. Pojawianie się rożnych emocji interpretowane jest jako chęć picia („jestem smutny lub wesoły, więc chce mi się pić”), picie w celu ich uśmierzenia.
  2. Wywoływanie zachowań, sytuacji i myśli powodujących pojawianie się emocji usprawiedliwiających” picie („tak mnie zdenerwowała, że tylko pić…”). Niski poziom odporności na stres, frustrację, rozdrażnienie, znudzenie, monotonię. Szukanie ulgi w piciu.
  3. Przykre stany emocjonalne są zapowiedzią przyjemnych: cierpienie– ulga, lęk– uspokojenie, przygnębienie– pobudzenie.

Mechanizm rozpraszania i rozdwajania “Ja”

U osób uzależnionych zaciera się poczucie tożsamości, upośledzona zostaje zdolność podejmowania decyzji. Mechanizm alkoholizmu prowadzi do różnych, często skrajnych emocji.

  1. Okresowe poczucie upadku, poniżenia, bezradności, podłości, na przemian z poczuciem mocy, dumy, kontroli, doskonałości, euforii.
  2. Rozlanie się granic „JA”, utrata poczucia wpływu na wydarzenia („nic ode mnie nie zależy… nie da się…).
  3. Sztywność w przestrzeganiu norm lub nagminne ich łamanie.
  4. Duma alkoholika („ja wiem lepiej… nie dałem sobie wyprać mózgu…”).

Nasilone działanie mechanizmów obronnych nałogu powoduje, że osobie chorej trudno jest samodzielnie zatrzymać uzależnienie i zmienić swój sposób funkcjonowania oraz sposoby myślenia.

Pamiętaj – osobie chorej na chorobę alkoholową trudno jest samodzielnie zatrzymać uzależnienie i zmienić swój sposób życia. Każdy alkoholik, by dojrzeć do decyzji o terapii alkoholowej, musi osiągnąć swoje dno. Decyzja o poddaniu się leczeniu w ośrodku uzależnień zawsze jest efektem podobnych bolesnych doświadczeń, które zmuszają alkoholika do uznania, że nie może nadal żyć tak, jak żył.

Potrzebujesz pomocy? Zadzwoń tu i teraz!

image_pdfDrukuj do PDFimage_printWydrukuj